{"id":270,"date":"2014-04-16T16:59:36","date_gmt":"2014-04-16T16:59:36","guid":{"rendered":"http:\/\/nsve.is\/?p=270"},"modified":"2015-07-29T17:06:25","modified_gmt":"2015-07-29T17:06:25","slug":"myid-og-madurinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nsve.is\/?p=270","title":{"rendered":"M\u00fdi\u00f0 og ma\u00f0urinn"},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">\u00cd Jar\u00f0ab\u00f3k \u00c1rna og P\u00e1ls fr\u00e1 upphafi 18. aldar er m\u00fdbiti\u00f0 nefnt sem ska\u00f0valdur \u00e1 j\u00f6r\u00f0unum \u00dalflj\u00f3tsvatni og Kald\u00e1rh\u00f6f\u00f0a, f\u00f3lk haldist ekki a\u00f0 verki og b\u00fapeningur tapi nyt og holdum. Helsta uppvaxtarsv\u00e6\u00f0i bitm\u00fds var \u00ed Efrafalli Sogsins fr\u00e1 \u00deingvallavatni til \u00dalflj\u00f3tsvatns. Vegna m\u00fdbitsins h\u00f6f\u00f0u Grafningsjar\u00f0ir vi\u00f0 sunnanvert \u00deingvallavatn gjarnan selsst\u00f6\u00f0u fyrir kv\u00ed\u00e6r fjarri vatninu n\u00e6rri m\u00f6rkum jar\u00f0a \u00ed \u00d6lfusi. \u00deeir b\u00fah\u00e6ttir, fr\u00e1f\u00e6rurnar, l\u00f6g\u00f0ust hins vegar af snemma \u00e1 20. \u00f6ld en \u00e6r munu hafa haldi\u00f0 sig n\u00e6rri fornum seljum me\u00f0 l\u00f6mb s\u00edn.<\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h5><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">Raforkuver \u00ed Soginu<\/span><\/h5>\n<p><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">Lj\u00f3sifoss var virkja\u00f0ur \u00e1ri\u00f0 1937 og vatnsbor\u00f0 \u00dalflj\u00f3tsvatns h\u00e6kk-a\u00f0, \u00ddrufossvirkjun stuttu ne\u00f0ar h\u00f3f vinnslu 1953 og \u00e1ri\u00f0 1957 var hafist handa vi\u00f0 virkjun Efrafalls, Steingr\u00edmsst\u00f6\u00f0. Fj\u00f6ldi manns var \u00fear vi\u00f0 vinnu en h\u00e9lst illa a\u00f0 verki vegna m\u00fdvargs. \u00de\u00e1 fyllti m\u00fdi\u00f0 lofts\u00edur vinnuv\u00e9la svo \u00fe\u00e6r \u00feurfti jafnvel a\u00f0 hreinsa \u00e1 \u00feriggja klst. fresti. \u00dev\u00ed var gripi\u00f0 til \u00feess r\u00e1\u00f0s sumari\u00f0 a\u00f0 1957 dreifa DDT eitri me\u00f0 b\u00f6kkum \u00dalflj\u00f3tsvatns nor\u00f0anver\u00f0um. Sumari\u00f0 eftir var dreifing DDT undirb\u00fain betur, eitrinu blanda\u00f0 \u00ed d\u00edselol\u00edu og s\u00e1 l\u00f6gur l\u00e1tinn renna ni\u00f0ur Efrafall-i\u00f0 fr\u00e1 uppt\u00f6kum \u00feess \u00ed \u00deingvalla-vatni til \u00dalflj\u00f3tsvatns. Jafnvel mun DDT einnig hafa veri\u00f0 sett \u00ed l\u00e6ki sem f\u00e9llu \u00ed v\u00edkur \u00dalflj\u00f3tsvatns nor\u00f0vestanvert. M\u00fdbit var\u00f0 \u00fev\u00ed l\u00edti\u00f0 sem ekkert sumari\u00f0 1959 og me\u00f0 algj\u00f6rri lokun afrennslis Efrafalls fr\u00e1 \u00deingvallavatni \u00e1rin 1959-1993 var\u00f0 \u00feessi uppeldisst\u00f6\u00f0 bitm\u00fds og matarkista urri\u00f0asei\u00f0a gagnslaus. \u00deegar st\u00edflan vi\u00f0 inntaksop jar\u00f0ganganna vi\u00f0 \u00deingvallavatn brast \u00feann 17. j\u00fan\u00ed 1959 spilltust ri\u00f0sv\u00e6\u00f0i urri\u00f0ans \u00fear verulega. \u00dea\u00f0 \u00e1samt veikingu f\u00e6\u00f0uke\u00f0junnar me\u00f0 \u00fatr\u00fdmingu m\u00fdvargs hefur haft umtalsver\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 l\u00edfr\u00edki \u00deingvallavatns og Sogsins. S\u00ed\u00f0ustu 20 \u00e1rin hefur nokku\u00f0 vatn veri\u00f0 l\u00e1ti\u00f0 renna fr\u00e1 \u00deingvallavatni um farveg Efrafalls og er \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 skapa m\u00fdlirfum l\u00edfsskilyr\u00f0i \u00fear.<\/span><\/p>\n<h4><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">Gufuaflvirkjunin \u00e1 Nesjav\u00f6llum<\/span><\/h4>\n<p><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">Hitaveita var l\u00f6g\u00f0 fr\u00e1 Nesjav\u00f6llum til Reykjav\u00edkur \u00e1ri\u00f0 1990 og 1998 var hafin raforkuvinnsla me\u00f0 jar\u00f0gufu \u00fear. Kalt vatn er s\u00f3tt \u00ed borholur vi\u00f0 Gr\u00e1mel n\u00e6rri bakka \u00deingvallavatns vi\u00f0 Hagav\u00edk og hita\u00f0 upp me\u00f0 jar\u00f0gufu \u00ed varmaskiptist\u00f6\u00f0. Heitt \u00fe\u00e9ttivatn fr\u00e1 virkjuninni hefur lengstum runni\u00f0 \u00ed grunna tj\u00f6rn. \u00dear fellur \u00fea\u00f0 me\u00f0 \u00f6\u00f0ru yfirbor\u00f0svatni ni\u00f0ur \u00ed L\u00e6kjarhvarf og \u00fea\u00f0an eftir bergsprungum undir hrauni til \u00deorsteinsv\u00edkur. Inn \u00far \u00deorsteinsv\u00edk er gj\u00e1sprunga sem \u00e1\u00f0ur kalla\u00f0ist Sei\u00f0agj\u00e1. \u00dear er tali\u00f0 a\u00f0 volgrur hafi hita\u00f0 vatni\u00f0 \u00ed 8-10\u00b0C sem er kj\u00f6rhiti urri\u00f0a til ri\u00f0unar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">En Adam var ekki lengi \u00ed Parad\u00eds. \u00c1ri\u00f0 2000 var hitastig \u00ed gj\u00e1nni or\u00f0i\u00f0 15,5\u00b0C og 27,4\u00b0C \u00e1ri\u00f0 2011. Urri\u00f0inn hrygnir \u00fear ekki lengur og gj\u00e1in hefur skipt um nafn og heitir Varmagj\u00e1. Ekki mun \u00feess hitaaukning n\u00e1 mj\u00f6g langt \u00fat \u00ed vatni\u00f0 og l\u00edti\u00f0 er enn vita\u00f0 um aukningu \u00feungm\u00e1lma \u00e1 \u00fatrennslissv\u00e6\u00f0inu. Um mengun vegna lofttegunda \u00ed jar\u00f0gufunni svo sem brennisteinsvetnis eru m\u00f6stur B\u00farfellsl\u00ednu talandi vitnisbur\u00f0ur. S\u00e1 sem fer veginn fr\u00e1 \u00dalflj\u00f3tsvatni til Nesjavalla getur s\u00e9\u00f0 \u00fea\u00f0 me\u00f0 samanbur\u00f0i \u00e1 m\u00f6strum \u00feeirrar s\u00f6mu l\u00ednu.<\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000; font-family: Calibri; font-size: medium;\">Eftir Bj\u00f6rn P\u00e1lsson.<\/span><\/em><\/p>\n<dl id=\"attachment_271\" class=\"wp-caption alignnone\" style=\"width: 719px;\">\n<dt class=\"wp-caption-dt\"><a href=\"http:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_a.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-271\" src=\"http:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_a.jpg\" alt=\"Inntaksmannvirki Steingr\u00edmsst\u00f6\u00f0var.\" width=\"709\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_a.jpg 709w, https:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_a-300x157.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 100vw, 709px\" \/><\/a><\/dt>\n<dd class=\"wp-caption-dd\"><strong>Inntaksmannvirki Steingr\u00edmsst\u00f6\u00f0var.<\/strong><\/dd>\n<\/dl>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<dl id=\"attachment_272\" class=\"wp-caption alignnone\" style=\"width: 996px;\">\n<dt class=\"wp-caption-dt\"><a href=\"http:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_b.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-272\" src=\"http:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_b.jpg\" alt=\"\u00deorsteinsv\u00edk \u00ed stefnu \u00e1 Arnarfell, h\u00fas ferskvatnsholanna \u00ed stefnu \u00e1 Mi\u00f0fell og L\u00e6kjarhvarf vi\u00f0 myndkant \u00e1 mi\u00f0ri mynd.\" width=\"986\" height=\"268\" srcset=\"https:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_b.jpg 986w, https:\/\/nsve.is\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/VI_b-300x82.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 986px) 100vw, 986px\" \/><\/a><\/dt>\n<dd class=\"wp-caption-dd\"><strong>\u00deorsteinsv\u00edk \u00ed stefnu \u00e1 Arnarfell, h\u00fas ferskvatnsholanna \u00ed stefnu \u00e1 Mi\u00f0fell og L\u00e6kjarhvarf vi\u00f0 myndkant \u00e1 mi\u00f0ri mynd.<\/strong><\/dd>\n<\/dl>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd Jar\u00f0ab\u00f3k \u00c1rna og P\u00e1ls fr\u00e1 upphafi 18. aldar er m\u00fdbiti\u00f0 nefnt sem ska\u00f0valdur \u00e1 j\u00f6r\u00f0unum \u00dalflj\u00f3tsvatni og Kald\u00e1rh\u00f6f\u00f0a, f\u00f3lk haldist ekki a\u00f0 verki og b\u00fapeningur tapi nyt og holdum. Helsta uppvaxtarsv\u00e6\u00f0i bitm\u00fds var \u00ed Efrafalli Sogsins fr\u00e1 \u00deingvallavatni til &hellip; <a href=\"https:\/\/nsve.is\/?p=270\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":271,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-thingvellir"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=270"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":274,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions\/274"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nsve.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}